Eenzaamheid en de buurt

Facilitatie: Marja van Tienhoven en Jostein van Vliet

A. Voor welke voorzieningen of initiatieven tegen eenzaamheid is de buurt de goede maat?

1. Buurtlink 2.0
Welkom in de buurt en vind elkaar! Buurtlink 2.0 is een digitale ontmoetingsplek waar hulpvraag en hulpaanbod bij elkaar komen. Misschien kan een vorm worden gevonden waarin de digitale ontmoetingsplek aansluit bij een typische ontmoetingsplek zoals we die kennen in buurthuizen. Er moet wel worden aangesloten bij een bestaand zorgsysteem zodat snel kan worden doorverwezen. Misschien kan de ontmoetingsplek worden uitgebreid met een vertrouwenspersoon.

2. Buurtbank / Burenhulpbank
De buurtbank is gebaseerd op het ruilen van diensten door buurtbewoners. ‘Ik laat jouw hond uit dan bak jij voor mij een appeltaart.’

Het alternatief voor het ruilen van diensten is dat bewoners voor diensten sparen via ‘care mails’. Zo kan men bij voldoende care mails een wederdienst van een andere vrijwilliger/uitzendkracht vragen. Het uitzendbureau zou moeten bestaan uit buurtbewoners die iets voor een andere buurtbewoner willen en kunnen betekenen. Het zou vooral bedoeld zijn voor buurtbewoners die behoefte hebben aan deze dienstverlening omdat zij zelf maar over een beperkt netwerk beschikken of omdat ze (tijdelijk) ziek zijn of beperkt zijn in hun mobiliteit. Misschien zou het initiatief via de Verenigingen Van Eigenaren handen en voeten kunnen krijgen. Er zou een digitale tak kunnen worden opgezet om mensen online informatie te geven en om de mogelijkheid te bieden zich langs die weg aan te sluiten. Maar ook een fysieke ideeënbus en prikbord moet aanwezig zijn omdat niet iedereen even goed is met computers. Zo kunnen vraag en aanbod op verschillende manieren samenkomen.

Doel is om een netwerk te creëren in de buurt. Door de individualisering zijn er minder stevige sociale verbanden in de samenleving. In de Buurtbank maken we gebruik van de competenties van andere buurtbewoners waardoor a) de zelfredzaamheid wordt vergroot en b) het aantal sociale contacten wordt uitgebreid.

B Welke rol kunnen vrijwilligers spelen bij eenzaamheidsbestrijding op buurtniveau voor jong en oud?

1. Wees welkom
Het idee is om nieuwe bewoners een welkomstpakket te geven met bloemen en een wegwijzer voor de buurt. Die wegwijzer geeft alle relevante informatie over sociale voorzieningen, activiteiten in de wijk en het welzijns- en zorgaanbod. Er zit ook een koffietegoedbon in om bij één of meer buren koffie te gaan drinken.

Het project heeft een positieve insteek. De kwestie eenzaamheid staat niet op de voorgrond. Niet alleen worden nieuwe bewoners gemakkelijk bereikt, het project maakt ook de huidige – en misschien eenzame – bewoners actiever. Nieuwe mensen voelen zich meteen welkom. Aansluitend kan een afspraak worden gemaakt om sowieso over twee of drie maanden weer even contact te hebben. Als nadelen kunnen worden genoemd: men bereikt een relatief kleine groep want zoveel nieuwkomers zijn er niet elke dag. Mensen kunnen hier afwijzend tegenover staan omdat het gezien kan worden als sociale controle en als betuttelend kan worden ervaren. De oplossing zou zijn om vrijwilligers een kort training te geven waarin ze leren te letten op hun houding, dat ze mensen open, neutraal en integer tegemoet treden.

2. Mobiel terras
‘Komt woensdag ... oktober bij u langs! Anjerplein van 14.00 tot 16.00 uur!’ Een centrale ontmoetingsplek waar koffie, thee en fris wordt geschonken. Nieuw is dat scholieren uit de buurt paraat staan om kleine klusjes of boodschappen voor de bewoners te doen. Dit is een laagdrempelige manier om contact te maken. Nadeel is dat mensen met beperkte mobiliteit lastig bereikt worden.

3. Buurtcontact: Hallo!
Het idee is om even Hallo te zeggen tegen de buren. De eerste stap is het benaderen van sleutelfiguren in de wijk. Die zijn initiatiefrijk, kennen de wijk van binnen en buiten en hebben het vertrouwen van de bewoners. Zij zijn de sleutel tot het contact in de wijk. Vervolgens bellen deze mensen bij iedereen aan. Zo mis je niemand. Nadeel is dat het ervaren kan worden als bemoeizucht. Bovendien is het arbeidsintensief.

C. Hoe versterk je informele zorg op buurtniveau?

1. Oud voor jong en jong voor oud
Kinderen en ouderen in de buurt/wijk zouden elkaar kunnen ‘adopteren’. Dat levert betrokkenheid op tussen generaties en dat leidt weer tot begrip en respect. Kinderen zonder grootouders komen zo ook in aanraking met oudere generaties. Ouderen worden langs deze weg actief en komen gemakkelijker de deur uit en ze blijven ook nog eens bij de tijd door het contact. Het hele project is gemakkelijk en goedkoop op te zetten. Aandachtspunten zijn wel: er bestaat het risico van de mismatch, er kan teleurstelling ontstaan door het beëindigen van het contact, er is geen garantie voor de veiligheid van beide partijen. Dat zorgen kunnen gedeeltelijk worden weggenomen door een ideeën & klachten bus in te stellen en daar serieus mee om te gaan. De veiligheid kan gewaarborgd worden door iedereen blijvend te volgen.

2. Ontmoetingsmachine
Het contact kan ook worden bevorderd door een mobiele koffietent. Dat is een laagdrempelige manier om met elkaar in contact te komen. Het is aantrekkelijk voor het bedrijfsleven in verband met sponsoring. Via de koffietent kan eenvoudig informatie worden verstrekt of beschikbaar worden gesteld. Mensen hoeven niet per se naar het buurtcentrum, het buurtcentrum komt in zekere zin naar je toe. Men kan via de koffietent buurtgenoten leren kennen, toegang krijgen tot laagdrempelige hulpverlening, een prikbord of vriendenboek of ansichtkaarten voor ontmoetingsafspraken.

Overige ideeën, gemarkeerd als goede ideeën met stip(pen)

  • Verspreid ‘ik ben niet eenzaam’-posters in de buurt. Iedereen die deze niet ophangt krijgt bezoek over de vloer.
  • Film maken over eenzaamheid in de buurt. (of gewoon een film over de buurt)
  • Filmproject met buurtbewoners, bijvoorbeeld jong en oud samen. Ze leren de buurt beter kennen.
  • Digitale community op interesse en leeftijd
  • Buurtwinkel en buurtcafé.
  • Een huiskamer voor mensen met dementie.
  • Buurtmoestuin.
  • Buurtbewoners gaan langs zorginstellingen
  • Voorleesproject ouderen/kinderen
  • Uitwisselen van diensten, inventarisatie van vaardigheden en inzetbaarheid. Zo wordt zelfredzaamheid niet iets individueels, maar iets van de buurt.
  • Ouderen kunnen zich aanmelden als verhalenverteller (na schooltijd voor groepjes kinderen van de basisschool)
  • Lokale omroep zendt elke week op vast tijdstip succes stories uit rond thema eenzaamheid
  • Kinderen leren pannenkoeken bakken bij oma’s in de buurt
  • Computerprojecten
  • Werken met een zorgruilconcept onder senioren in de wijk
  • Samen de tuin doen
  • Buurtsongfestival
  • Bij verjaardag of jubileum burenbezoek
  • Eenzamen opsporen en samenbrengen
  • Overblijfruimte in de wijk en buurthuis
  • Alleenstaande of een oudere betrekken bij kinderopvang
  • Geef medewerkers tijd voor vrijwilligerswerk
  • Wederkerig uitzendbureau
  • Bedrijven in Amsterdam stimuleren om werknemers in hun buurt in te zetten


Overige ideeën

  • Buurtbibliotheek
  • Gedichten over eenzaamheid verspreiden
  • Gebruik elkaars expertise
  • Italiaans koken in de buurt
  • Inloophuis in buurt met activiteiten en kranten en tijdschriften (als huiskamer van de buurt)
  • Rommelmarkt organiseren en daarmee buurtbbq bekostigen
  • Zingen op een steiger in de straat
  • Praatgroep in de straat, hoe maak je je straat leuk
  • Ontmoetingspunt creëren
  • Buurtalliantie die de wijkbewoners activeert samen met organisaties en het bedrijfsleven
  • Buurtfeest
  • Elkaars ramen lappen
  • Vervoersdienst opzetten naar het theater
  • Deel je speelgoed/tijdschriften en boeken met anderen.
  • Zing eenzaamheid weg.
  • Jaarlijks eetfestijn
  • Ruilbeurs voor kinderkleding organiseren
  • Kaartje in de bus doen bij anderen.
  • Deur aan deur vragen ‘bent u eenzaam?’
  • Kookgroep beginnen met buren
  • Organiseer wedstrijd: wie kent de meeste buren
  • Portiekenspel: ontmoeting dmv een spel tussen buren
  • Biedt jezelf aan als huisoppasser tijdens vakantie tegen vergoeding
  • Bloemen voor nieuwkomers
  • Neem iemand mee als je boodschappen gaat doen.
  • In de winter in de buurt met snert gaan staan
  • Tuinprojecten
  • Koken voor elkaar
  • Zorg aanbieden aan kinderen
  • Eettafels plannen in seniorenrestaurant in de wijk
  • Eén keer per jaar buurtsportdag
  • Fietsles voor allochtone ouderen
  • Straatspelletjes uit de oude doos
  • Website over de buurt met chatmogelijkheid
  • Gluren bij de buren – hobby tentoonstelling
  • Verhalenwedstrijd over eenzaamheid of contact
  • Jaarlijkse opknapdag van de omgeving
  • Muur met bemoeienissen in supermarkt
  • Musical maken over eenzaamheid
  • Burgemeester zet thema op kaart
  • Voorstelrondje in de buurt
  • Straat opfleuren samen, bijvoorbeeld lantaarns beschilderen of kleine tuintjes rond bomen
  • Was ook de auto van de buurman
  • Rondrijdende auto roept om: “U hebt buren!”
  • Ouderen houden toezicht op spelende kinderen
  • Tel de dichte gordijnen overdag
  • Klussendienst met werklozen in de buurt
  • Vakantietips uitwisselen.
  • Thuiszorg vraagt buren of zij mee kunnen helpen.
  • Samen voetbal kijken op tv.
  • Studenten in ouderenflats huisvesten
  • Oppas pleegoma/opa
  • Oudere mensen inzetten om dingen te organiseren/regelen
  • Gilde systeem in de buurt
  • Een arm om iemand heenslaan.
  • Straatvoetbal/kampioenschap opzetten.
  • Bewonersvereniging
  • Samen een naaimachine kopen.
  • Organiseer klusjes voor buurtkinderen waarbij ze iets verdienen én ouderen helpen
  • Team dat de buurt in kaart brengt door huisbezoeken
  • Mensen verzamelen
"Social"