Malou Saat is directeur van Sensoor Utrecht. Prof. dr. Jenny Gierveld is emeritus hoogleraar VU Amsterdam en voormalig directeur van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut. Zij is gespecialiseerd in onderzoek naar eenzaamheid. Zij reageren op vragen of stellingen over eenzaamheid.
De vraag waar Malou Saat en Jenny Gierveld deze keer over in discussie gaan is:
Hoe ondersteun je eenzame mensen in hun eenzaamheid? Door hen te activeren?
Langdurig eenzame mensen hebben volgens mij vaak problemen met contacten leggen met anderen en kunnen vriendschappen moeilijk onderhouden. Ook bepaalde andere persoonlijkheidskenmerken maken dat mensen gevoeliger zijn om eenzaam te worden dan anderen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan erg verlegen mensen of aan mensen met een negatief beeld over zichzelf. Om de eenzaamheid van deze mensen te lijf te gaan, is het vereist dat zij geholpen worden, dat zij bijvoorbeeld gevraagd worden om hand en spandiensten te leveren en ander vrijwilligerswerk te doen (samen met degene die hen gevraagd heeft) of dat ze worden meegenomen naar allerlei organisaties die vriendendiensten aanbieden of activiteiten organiseren. We moeten ons realiseren dat het zetten van zo’n stap vaak erg groot en bedreigend is voor eenzame mensen.
De ‘kleine’ sociale contacten zijn de afgelopen jaren vaak komen te vervallen: de boodschappen bij de bakker, de melkboer aan huis en de verzekeringsman, de groenteboer die de familie nog kent, dat is allemaal verleden tijd. Tegenwoordige zijn er lange wachtrijen in de supermarkt, keuzemenu’s als je een instantie belt. Vele dagelijkse, kleine contactmomenten zijn er niet meer. Terwijl dat soort momenten de ‘contactmotor’ draaiende houden, je blijft erdoor in ‘contactconditie’. Als die momenten er minder zijn kan de stap naar contact met mensen van vlees en bloed steeds groter worden.
Natuurlijk moeten mensen individueel ondersteund worden als ze hun eenzaamheid willen verminderen. Maar we moeten ook iets doen aan de heersende ongemakkelijkheid met eenzaamheid: zowel de ongemakkelijkheid met de eenzaamheid van de ander, als de ongemakkelijkheid met de onze (mogelijke) eigen eenzaamheid.
Eenzaamheid is geen teken van persoonlijk falen, eenzaamheid kan iedereen overkomen. Eenzaamheid is niet zo gemakkelijk op te lossen. Maar we hoeven het ook niet op te lossen, we kunnen er wel zijn. We hoeven mensen die zich eenzaam voelen daar niet alleen mee te laten.