Veilige 'huiskamer' haalt eenzame jongeren uit isolement

'Join us wordt tweede in Rotterdam' kopte het Brabants Dagblad vorig jaar september, de dag nadat pedagoog Jolanda van Gerwe met haar initiatief om jongeren uit de eenzaamheid te trekken tweede werd bij de strijd om de Nationale Eenzaamheid Prijs. 

Met alle publiciteit in de regio rond de prestatie van 'de Veghelse' neemt de belangstelling voor haar concept van 'veilige huiskamer in jongerencentrum' alleen maar toe. "Met Join us voorkom je problemen later."

beeld Join us Veghel - eenzaamheid initiatief

Aanpoten

"Kapot" zijn Jolanda van Gerwe (30) en Anne Sanders (24) vaak na een Join us-avond. Met een lach zeggen ze het, om aan te geven dat het voor hen als pedagoog en psycholoog op zo'n avond best hard werken is. "De jongeren vinden die avondjes eens ze over de drempel zijn relaxed. Maar voor ons is het aanpoten omdat we alles wat er gebeurt willen waarnemen, zonder de therapeut uit te hangen", vertelt Sanders als ze aan het slot van het gesprek aanschuift. "We zijn er wel, maar zo min mogelijk aanwezig. Om jongeren die zich thuis eenzaam voelen op die avondjes op een terloopse manier aan te moedigen wel op leeftijdgenoten af te stappen", vult Van Gerwe aan.

Stoel

Van Gerwe vergelijkt de manier waarop ze tieners met Join us uit hun isolement haalt met de 'schaduwtrainingen' die ze op scholen geeft voor kinderen met autisme of een andere ontwikkelingsstoornis. "Als pedagoog probeer je zo'n kind met kleine aansporingen dingen te laten doen die de rest van de klas zich al eigen heeft gemaakt. Zoals een zacht duwtje tegen de elleboog als de juf vraagt een boek open te slaan. Met Join us doen we dat ook, maar subtieler. Een jongere die in een hoekje zit, brengen we ongemerkt in gesprek met de rest, bijvoorbeeld door zijn stoel wat richting de anderen te schuiven zonder dat hij daar zelf erg in heeft. Uitstapjes organiseren zoals samen naar de film, laten we ook aan de groep zelf over."

Mengvoederfabriek

De Join us-avonden vinden om de week plaats in jongerencentrum De Kluis, een tot hippe uitgaansgelegenheid verbouwde oude mengvoederfabriek in het Brabantse Veghel. In haar eigen praktijk 'Joli' in het naburige Keldonk helpt Van Gerwe kinderen met afwijkend gedrag meer zichzelf te zijn. Dat werk, waarbij ze ook thuiskomt bij gezinnen die vastlopen, bracht haar op het idee voor Join us, voor jongeren tussen de 13 en 18 die sociaal vastzitten. Omdat ze een vorm van autisme hebben, van nature gesloten zijn of met een laag zelfbeeld worstelen. "Kinderen kunnen we thuis begeleiden. Maar die jongeren horen voor het opdoen van succeservaringen met leeftijdgenoten middenin de samenleving. Die avondjes in De Kluis voelen voor hun als uitgaan."

Huiskamerachtig

De Join us-ontmoetingsplek zit in De Kluis op de verdieping boven het jongerencentrum zelf. Van Gerwe: "In die huiskamerachtige omgeving voelen onze jongeren zich veilig. Ze chillen en gamen er met z'n allen samen. Beneden vinden ze wat spannender. Daar hangt meer de sfeer van een café, stoerder, met hardere muziek en verschillende groepjes. Samen spelen we beneden weleens een potje biljart, maar dan zie ik dat ze zich niet op hun gemak voelen. Maar ons doel is natuurlijk dat ze straks wel zonder ons naar beneden durven."

Valkuil

"De veilige gezelligheid boven is ook onze valkuil", legt Van Gerwe de doelstelling van Join us verder uit. "Het blijft wel zorg. Onze insteek is dat jongeren die bij ons komen na een halfjaar zelf een netwerk in stand kunnen houden en ons niet meer nodig hebben. Die doorstroming moet er ook zijn, want we willen meer eenzame jongeren helpen." Op de avondjes in De Kluis kwamen tot nu toe zo'n vijftien jongeren af, maar met de berichtgeving in plaatselijke media over het succes van Join us melden zich er meer. Zo kwam bij de Nationale Eenzaamheid Prijs 2016 Join us eind september als tweede uit de bus. En recent verlengde de gemeente Veghel de steun aan het in maart gestarte initiatief met een jaar en komt er in december een tweede groep voor jongeren van 18 tot 23 jaar.

Nietig

"Ik weet zeker dat ook hier in de regio het probleem van eenzame jongeren veel groter is dan waar we nu zicht op hebben", stelt Van Gerwe op grond van onderzoek van het jongerenpanel van het televisieprogramma EenVandaag. Uit dat onderzoek uit 2014 bleek dat ruim een op de tien jongeren zich ernstig eenzaam voelt en bijna een kwart matig eenzaam. Van Gerwe: "Zo weet ik er bij ons in de straat ook wel een, reageert iedereen aan wie ik over Join us vertel." Bij haar huisbezoeken aan gezinnen stuit ze zelf ook op tieners die echt eenzaam zijn. "Die zitten alleen maar op hun kamertje te gamen. Omdat hun sociale vaardigheden minder ontwikkeld zijn, ze zich buitengesloten voelen of op school gepest worden. Ook in een dorp kun je er ontzettend niet bij horen. En vroeger was je dan ook de sjaak, maar met de sociale media van nu kan je eigen leven nog nietiger voelen als dat van alle anderen van jouw leeftijd op Facebook perfect oogt."

Jolanda van Gerwe beeld

Heerlijk

Zelf had ze binnen haar familie een fijne jeugd. "Bij mijn oma van honderd liep iedereen nog de deur plat", vertelt ze, met aan de andere kant van het tuinhek de hortensiakwekerij van haar ouders. Maar doordat ze op haar vijftiende met de ziekte van pfeiffer een half jaar thuis zat, kan ze zich het gevoel van jongeren die in de knoop zitten goed voorstellen. "Eenzaam was ik niet. Een vriendin fietste iedere dag van school zelfs drie kilometer om, om me te zien. Maar toch was die periode lastig. Dus ik begrijp heel goed dat die jongeren bij Join us na het angstige moment van de eerste keer het heerlijk vinden om daar wel contact te hebben met leeftijdgenoten."

Eng

Behalve voor de aandacht voor eenzaamheid bij jongeren, roemde de jury van de Nationale Eenzaamheid Prijs Join us voor 'de kracht van verwijzing' en de 'outreachende aanpak'. Van Gerwe: "Ouders kunnen jongeren op Join us wijzen, maar bijvoorbeeld ook de school en huisarts. Als jongeren contact opnemen dan eng vinden, bellen of appen wij zelf, mits ze instemmen met dat de verwijzer hun gegevens aan ons doorspeelt. En als een jongere dat prettig vindt, komen we eerst persoonlijk kennismaken."

Lobby

Wat Van Gerwe betreft kan het doorverwijzen nog beter: "Omdat veel jongeren zich eenzaam voelen, moet daar zeker op school meer aandacht voor komen. Bij scholen lobbyen we daar ook voor. En niet pas doorverwijzen als er een specifieke hulpvraag ligt, want dan ben je eigenlijk al te laat." Ze zou ook graag zien dat Join us navolging krijgt in andere gemeenten: "Ik denk dat heel veel jongeren daarmee geholpen zouden zijn." Zonder meer van zulke initiatieven ziet ze de bui al hangen: "Meer jongeren trekken zich dan in zichzelf terug en raken depressief. Die krijgen geen leuke vriend of vriendin en een leuke baan als ze 25 zijn. Want die vind je alleen als je lekker in je vel zit. Met Join us voorkom je die latere problemen."

Ga naar de website van Join us

Tekst: Paul Hazebroek. Beeld: Paul Hazebroek en Monique van der Steen Fotografie 

Meer strijders tegen eenzaamheid

Lees meer persoonlijke verhalen in de serie Strijders tegen eenzaamheid door Paul Hazebroek.

Download als e-book

Eerdere verhalen zijn gebundeld in een mooi boek. Download (gratis) Strijders tegen eenzaamheid in pdf.

"Social"